Patenty żeglarskie i patenty motorowodne to podstawowe dokumenty poświadczające zdobycie przez posiadacza uprawnień niezbędnej wiedzy i opanowanie najważniejszych umiejętności w obsłudze statków. Posiadając patent żeglarski (kapitan jachtowy, jachtowy sternik morski, żeglarz jachtowy) lub patent motorowodny (kapitan motorowodny, motorowodny sternik morski, sternik motorowodny) możemy czuć się pewnie na wodzie i legalnie korzystać z uroków śródlądowej turystyki wodnej i motorowodnej. Wygląd patentów zmieniał się na przestrzeni lat. Aktualnie obowiązujące są wykonane z tworzywa sztucznego i mają wielkość dowodu osobistego / karty bankomatowej. Kiedy konieczna jest wymiana patentów? Na jakich zasadach się odbywa?
Wydawanie patentów żeglarskich i motorowodnych – podstawy prawne
Uzyskanie patentu żeglarskiego i motorowodnego wymaga przystąpienia do egzaminu, którego sposób przygotowania i przeprowadzenia reguluje Rozporządzenia Ministra Sportu i Turystyki oraz Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 22 maja 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków uzyskiwania upoważnienia do przeprowadzania egzaminu potwierdzającego posiadanie odpowiedniej wiedzy i umiejętności z zakresu żeglarstwa oraz warunków kadrowych i organizacyjnych koniecznych do przeprowadzania tego egzaminu (Dz. U. z 2013 r. poz. 602).
Z kolei wszelkie kwestie związane z wydawaniem oraz wymianą patentów żeglarskich i motorowodnych regulują zapisy Ustawy z 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1568) oraz Rozporządzenia Ministra Sportu i Turystyki z 9 kwietnia 2013 r. w sprawie uprawiania turystyki wodnej (Dz. U. z 2013 r. poz. 460). Zgodnie z zapisami Ustawy i Rozporządzenia – dokumentami kwalifikacyjnymi, które potwierdzają posiadanie uprawnień do uprawiania turystyki wodnej na jachtach żaglowych o długości kadłuba powyżej 7,5 m lub motorowych o mocy silnika powyżej 10 kW są patenty: żeglarza jachtowego, jachtowego sternika morskiego, kapitana jachtowego, sternika motorowodnego, motorowodnego sternika morskiego, kapitana motorowodnego oraz mechanika motorowodnego. Patenty żeglarskie wydawane są przez dyrektora urzędu żeglugi śródlądowej po złożeniu stosownego wniosku z niezbędnymi dokumentami (w tym zaświadczenie o zdaniu egzaminu) i po uiszczeniu obowiązujących opłat.
Wymiana patentów żeglarskich i motorowodnych – podstawy prawne
Aktualnie obowiązujące wytyczne w zakresie wymiany patentów żeglarskich i motorowodnych zostały zawarte w Rozporządzeniu Ministra Sportu i Turystyki z 9 kwietnia 2013 r. w sprawie uprawiania turystyki wodnej (Dz. U. z 2013 r. poz. 460). Zgodnie z zapisami Rozporządzenia dotychczas wydane patenty zachowują swoją ważność w zakresie potwierdzanych nimi uprawnień, a na wniosek posiadacza mogą zostać wymienione na patenty wydawane na podstawie tego rozporządzenia. Wymiana patentów odbywa się na zasadach uwzględniających podstawy prawne, zgodnie z którymi zostały wydane pierwotne licencje.
Wymiana patentów wydawanych na podstawie różnych rozporządzeń
- patenty wydane na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Głównego Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki z dnia 25 sierpnia 1969 r. w sprawie sportowych stopni żeglarskich i motorowodnych wymienia się następująco: patent żeglarza jachtowego – na żeglarza jachtowego, patent sternika jachtowego – na jachtowego sternika morskiego, patent jachtowego sternika morskiego – na jachtowego sternika morskiego, patent jachtowego kapitana żeglugi bałtyckiej – na kapitana jachtowego, patent jachtowego kapitana żeglugi wielkiej – na kapitana jachtowego;
- patenty wydane na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Głównego Komitetu Kultury Fizycznej i Sportu z dnia 8 stycznia 1981 r. w sprawie stopni żeglarskich i motorowodnych wymienia się następująco: patent żeglarza jachtowego – na żeglarza jachtowego, patent sternika jachtowego – na jachtowego sternika morskiego, patent jachtowego sternika morskiego – na jachtowego sternika morskiego, patent jachtowego kapitana żeglugi bałtyckiej – na kapitana jachtowego, patent jachtowego kapitana żeglugi wielkiej – na kapitana jachtowego, patent sternika motorowodnego – na sternika motorowodnego, patent starszego sternika motorowodnego – na motorowodnego sternika morskiego, patent morskiego sternika motorowodnego – na motorowodnego sternika morskiego, patent motorzysty motorowodnego – na mechanika motorowodnego, patent mechanika motorowodnego – na mechanika motorowodnego;
- patenty wydane na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Głównego Komitetu Kultury Fizycznej i Sportu z dnia 31 lipca 1985 r. w sprawie stopni żeglarskich i motorowodnych wymienia się następująco: patent żeglarza jachtowego – na żeglarza jachtowego, patent sternika jachtowego – na jachtowego sternika morskiego, patent jachtowego sternika morskiego – na jachtowego sternika morskiego, patent jachtowego kapitana żeglugi bałtyckiej – na kapitana jachtowego, patent jachtowego kapitana żeglugi wielkiej – na kapitana jachtowego, patent sternika motorowodnego – na sternika motorowodnego, patent starszego sternika motorowodnego – na motorowodnego sternika morskiego, patent morskiego sternika motorowodnego – na motorowodnego sternika morskiego, patent kapitana motorowodnego żeglugi bałtyckiej – na kapitana motorowodnego, patent kapitana motorowodnego żeglugi wielkiej – na kapitana motorowodnego, patent motorzysty motorowodnego – na mechanika motorowodnego, patent mechanika motorowodnego – na mechanika motorowodnego;
- patenty wydane na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 1997 r. w sprawie uprawiania żeglarstwa wymienia się następująco: patent żeglarza jachtowego – na żeglarza jachtowego, patent sternika jachtowego – na jachtowego sternika morskiego, patent jachtowego sternika morskiego – na jachtowego sternika morskiego, patent kapitana jachtowego – na kapitana jachtowego, patent sternika motorowodnego – na sternika motorowodnego, patent starszego sternika motorowodnego – na motorowodnego sternika morskiego, patent morskiego sternika motorowodnego – na motorowodnego sternika morskiego, patent kapitana motorowodnego – na kapitana motorowodnego, patent motorzysty motorowodnego – na mechanika motorowodnego, patent mechanika motorowodnego – na mechanika motorowodnego;
- patenty wydane na podstawie rozporządzenia Ministra Sportu z dnia 9 czerwca 2006 r. w sprawie uprawiania żeglarstwa wymienia się następująco: patent żeglarza jachtowego – na żeglarza jachtowego, patent sternika jachtowego – na jachtowego sternika morskiego, patent jachtowego sternika morskiego – na jachtowego sternika morskiego, patent kapitana jachtowego – na kapitana jachtowego, patent sternika motorowodnego – na sternika motorowodnego, patent starszego sternika motorowodnego – na motorowodnego sternika morskiego, patent morskiego sternika motorowodnego – na motorowodnego sternika morskiego, patent kapitana motorowodnego – na kapitana motorowodnego, patent motorzysty motorowodnego – na mechanika motorowodnego, patent mechanika motorowodnego – na mechanika motorowodnego.
Wymiana patentów – procedura krok po kroku
Wymiana patentu żeglarskiego i wymiana patentu motorowodnego odbywają się zawsze na wniosek posiadacza konkretnego patentu (np. wymiana patentu sternika motorowodnego). Procedura wymiany patentu w Polskim Związku Motorowodnym i Narciarstwa Wodnego odbywa się na podstawie wygenerowanego, wydrukowanego i wypełnionego wniosku (generator wniosków – TUTAJ), który należy podpisać i odesłać do biura Związku razem z załącznikami: kserokopią patentu, oryginalnym zdjęciem do dokumentów (o wymiarach 3,5 x 4,5 cm) oraz dowodem wpłaty na konto (aktualna wysokość opłaty: 50 zł, a dla uczniów i studentów do 26 roku życia, po przedstawieniu kopii legitymacji szkolnej / studenckiej – 25 zł). W przypadku zmiany nazwiska – do wniosku należy załączyć dodatkowo kserokopię stosownego dokumentu (np. aktu małżeństwa lub dowodu osobistego).